Zo kom je deze hittegolf door zonder jezelf te verliezen

Wat er écht gebeurt in je lichaam en hoe je deze hittegolf doorkomt

Je doet waarschijnlijk al van alles tegen de hitte, maar toch lijkt het niet genoeg.

Ik heb al een paarslechte nachten achter de rug.  Het is gewoon te warm en dan zijn er de onweerders die meer stress dan verkoeling brengen.

Overdag is het niet veel beter.  Alles gaat gewoon trager, je wilt dingen doen maar het is er gewoon te warm voor.  En dan is er nog dat gevoel dat er geen zuurstof in de lucht zit.

Het is niet dat ik niet wil focussen.  Het is dat mijn lichaam met iets anders bezig is: zichzelf koel houden.  En dat kost energie tijdens een hittegolf meer energie.

Hier is het probleem: de meeste ‘oplossingen’ die we tijdens hitte instinctief grijpen, werken soms averechts.  Ik leg je zo uit waarom en wat dan wél werkt, met wetenschap erachter, niet alleen ‘fris aanvoelen’.

Waarom dat ijskoude drankje niet veel helpt

Wat doe jij als het heet is?  Grote kans dat je naar iets ijskouds grijpt.  Een glas water met veel ijs, een ijskoude cola.  Het voelt logisch, je wilt je lichaam afkoelen.

Maar dat is precies waar het mis gaat.  Heel koude dranken zorgen ervoor dat de bloedvaten rond je maag en darmen samentrekken, je lichaam beschermt zichzelf tegen de plotse temperatuurschok.  Het netto-effect op je lichaam is verrassend klein, en soms voel je je er zelfs slomer door, niet frisser.

Wat écht koelt, is niet wat het koudst aanvoelt.  Het is wat je bloedvaten helpt om warmte naar je huid te brengen, waar ze het kunnen afgeven.

Datzelfde geldt voor airco: heerlijk voor het gevoel, maar als je er de hele dag in en uit loopt, vraagt dat telkens opnieuw aanpassing van je lichaam en dat kost ook weer energie. Zet daarom de airco niet te koud.

Wat ik hieronder deel, werkt wél met je lichaam mee in plaats van tegen het instinct dat je al hebt.

Dit gaat verder dan ‘ongemak’

Bij hitte gaat het grootste deel van je energie naar één taak: je lichaamstemperatuur op peil houden.  Je bloedvaten verwijden, je hart pompt harder, je zweet.  Dat is geen klein proces het vraagt continu energie, ook als je stilzit.  Er blijft minder energie over voor concentratie, geduld en scherp denken.  Vandaar dat mistige hoofd.  Het is jouw lichaam dat prioriteiten stelt.

Er bestaat hierover trouwens een onderzoek dat me echt aan het denken zette.  Studenten in studentenkamers in Boston werden tijdens een hittegolf opgevolgd: de ene helft sliep in een gekoelde kamer van rond de 21°C, de andere helft in een kamer zonder airco die opliep tot ongeveer 27°C.  Elke ochtend deden ze een korte cognitieve test op hun telefoon.  Het resultaat: wie in de warme kamer sliep, was zowel trager als minder nauwkeurig — een verschil van ongeveer 10%, gewoon door de temperatuur van de kamer waarin ze sliepen.

Tien procent trager en minder accuraat.  Niet door minder slaap, niet door stress.  Gewoon door de temperatuur van de kamer.

Dat verklaart ook waarom de eerste dagen van een hittegolf vaak het zwaarst aanvoelen: je lichaam heeft normaal een week tot twee weken nodig om te wennen aan hogere temperaturen.  Vroeg in een hittegolf voel je dus het volle gewicht, voor je lichaam zich heeft kunnen aanpassen.

Op werkdagen…

Thuis kun je je kledij aanpassen, een douche nemen, het raam openzetten wanner jij wil, de ventilator of airco zelf regelen,…
Op kantoor heb je dat allemaal veel minder in eigen handen.  Je draagt nog altijd iets representatiefs, de thermostaat staat waar iemand anders hem zette en je kunt niet zomaar even gaan liggen als je hoofd het laat afweten.

Ik heb in het verleden genoeg discussies gehad met collega’s… het raam moet ’s ochtends gesloten zijn want het is te fris terwijl jij de bureau wil afkoelen, ze zitten in de tocht, ze hebben het koud,…. terwijl er een hittegolf is.

En net op kantoor speelt het mistige-hoofd-gevoel vaak het hardst: je hebt er taken die concentratie vragen, beslissingen die niet kunnen wachten, mensen die op je rekenen. 

Het is niet dat je minder capabel bent op een hete dag.  Het is dat je lichaam op dat moment met twee dingen tegelijk bezig is en er maar voor één plek genoeg energie is.

Wat wel binnen jouw controle valt op kantoor

Kies ’s ochtends voor luchtige, losse kledij binnen wat representatief is — katoen en linnen ademen beter dan synthetische stoffen, ook als je geen invloed hebt op de thermostaat.

Plan je meest geconcentreerde taken voor de eerste helft van de dag, als het meestal nog iets koeler is en je hoofd nog niet de hele dag tegen de hitte heeft moeten opboksen.  Bewaar het meer routineuze werk voor de namiddag.

Zet je Peppermint-rollerbal of R.C. discreet op je bureau — een paar tellen op je polsen tussen twee taken door, zonder dat iemand het opmerkt.

Als je een diffuser mag gebruiken: Stress Away met citrus blijft ook hier de combinatie die het meeste verschil maakt, zoals verder in dit blog beschreven.

Niet iedereen voelt hitte hetzelfde aan.  Als jij het zwaar hebt en een collega niet, is dat geen zwakte van jou gewoon een andere gevoeligheid.  Je hoeft je daar zeker niet voor te verantwoorden.

Wat werkt: werk met laagjes van buiten naar binnen

In plaats van 6 losse trucjes, zie het zo: je lichaam heeft hulp nodig op 6 niveaus, van de buitenkant naar de binnenkant.  Begin buiten, werk naar binnen. 

Laag 1: Je huid, de snelste weg naar afkoelen

Je polsen, nek en slapen liggen dicht bij grote bloedvaten net onder de huid.  Koel je die af, dan koel je sneller je hele lichaam dan wanneer je alleen je gezicht met koud water wast.

Peppermint  (Premium Starter Kit) 

Peppermint bevat menthol, dat de TRPM8-koudereceptoren in je huid activeert, dezelfde die op echte kou reageren.  Onderzoek naar menthol bij hittestress toont dat het de waargenomen warmte kan verlagen én de mentale alertheid kan verbeteren.  Een leuk extra weetje: alleen al Peppermint laten diffusen in een ruimte kan die ruimte ‘koeler’ laten aanvoelen voor wie erin is, je lichaam laat zich voor de gek houden door het effect.

Drie simpele manieren om dit toe te passen Peppermint onder je voetzolen je voeten hebben, net als je polsen en nek, veel bloedvaten dicht onder de huid én een relatief groot huidoppervlak.  Eén druppel verdund met een draagolie onder elke voetzool, bijvoorbeeld net voor het slapen, geeft een verkoelend effect dat je door je hele lichaam voelt. Een natte handdoek met Peppermint maak een klein handdoekje vochtig met koel water, voeg een druppel Peppermint toe en leg het op je nek of voorhoofd.  Je combineert dan twee effecten: het water dat verdampt en daarbij warmte van je huid meeneemt, plus de menthol die je lichaam extra koel laat aanvoelen. De handdoek even in de diepvries leg een licht vochtige handdoek 5 tot 10 minuten in de vriezer voor je hem gebruikt.  Op de heetste momenten van de dag of net voor het slapen, geeft dat een directe, voelbare verkoeling op nek of polsen.  Voeg er een druppel Peppermint aan toe voor een dubbel effect. Belangrijk: gebruik Peppermint altijd verdund met een draagolie en test eerst op een klein stukje huid als je het nog niet eerder gebruikte.

Laag 2: Je vochtbalans, wacht niet op de dorst

Dorst is een laat signaal, je lichaam compenseert dan al een tijdje.  Het gaat niet om hoe koud het drankje is.

NingXia Red  (rijk aan antioxidanten) 
NingXia Red helpt mee de oxidatieve stress van hitte op te vangen. 
Drink minimaal zes glazen water per dag tijdens hitte.  In een onderzoek bij studenten presteerden net diegenen die onder die zes glazen bleven merkbaar slechter op cognitieve testen dan wie wel voldoende dronk.  Zet je waterfles zichtbaar op je bureau.
Drink je niet graag water? Voeg dan de Ningxia toe aan je water.

Laag 3: Voeding van zwaar naar licht

Verteren kost energie en bij een zware maaltijd produceert je lichaam daarbovenop ook nog warmte als bijproduct van dat verteringsproces.  Op een hete dag is dat extra interne warmte precies waar je geen behoefte aan hebt.  Vandaar dat veel mensen tijdens hitte vanzelf minder honger hebben of zin krijgen in lichtere dingen. Dat is geen toeval, dat is je lichaam dat zelf al de juiste richting aangeeft.

Lichter en waterrijker eten 
Kies vaker voor kleinere, lichtere maaltijden in plaats van één zware hoofdmaaltijd, je lichaam moet dan minder hard werken om te verteren.  Waterrijke groenten en fruit zoals komkommer, watermeloen en citrusvruchten dragen extra bij aan je vochtbalans.  Let ook op met cafeïne en alcohol: beide werken licht vochtafdrijvend, wat de uitdroging waar je toch al gevoelig voor bent tijdens hitte, nog versterkt.  En bij veel zweten verlies je niet alleen vocht maar ook natrium, kalium en magnesium, denk dus ook aan voeding met wat zout en mineralen, niet uitsluitend aan puur water.

Laag 4: Je ademhaling, dat beklemmende gevoel

Dat ‘geen zuurstof in de lucht’-gevoel is heel herkenbaar bij hitte en vocht en het versterkt zichzelf, want een beklemd gevoel activeert ook nog je stressrespons.

R.C.  (mix van eucalyptus, mirte, cipres, den, marjolein, lavendel)  & Peppermint

Het cineol in de eucalyptusoliën wordt in onderzoek naar luchtwegen gelinkt aan een vrijer ademgevoel. 
Peppermint versterkt dat gevoel nog: menthol staat bekend om het ‘opener’ aanvoelen van de luchtwegen, ook al verandert de fysieke doorgang objectief weinig.  Verdund op borst en nek of in de diffuser.

Laag 5: Je slaap is waar het echte herstel gebeurt

Je lichaam moet ’s nachts een paar graden afkoelen om goed te slapen. Bij hitte lukt dat moeilijker, dus slaap je lichter, ook al lijkt het alsof je ‘gewoon’ ligt te slapen.

Geuren als lavendel maken die koeling makkelijker door je lichaam in een rustigere modus te brengen.

Lavender en Frankincense  (Better Rest Core Starter Kit) 

lLnalool, de hoofdcomponent van lavendel, wordt in onderzoek gelinkt aan verhoogde activiteit van je parasympathisch zenuwstelsel, lagere hartslag, meer rust, makkelijker inslapen. 
Verdund op je polsen of in de diffuser, gecombineerd met ramen open, een ventilator, een koude handdoek,…

Laag 6: Je zenuwstelsel, het rustmoment dat je overslaat

Hitte is zelf al een stressor voor je lichaam, ook als je je niet emotioneel gestrest voelt.  Je zenuwstelsel reageert er hetzelfde op als op mentale stress: met cortisol en verhoogde paraatheid.  En er is een vervelende vicieuze cirkel: slechte slaap door hitte vermindert je emotionele regulatie, terwijl de hitte zelf ook nog cortisol en adrenaline aanmaakt.  Dat verklaart waarom je tijdens een hittegolf sneller geprikkeld bent — niet omdat je minder geduld hebt, maar omdat je lichaam letterlijk minder reserve heeft.

Stress Away

De individuele olieën van Stress Away worden in onderzoek gelinkt aan een kalmerend effect op het stressniveau.  Combineer het met een frisse citrus geur zoals Lemon of met Peppermint: kalmeren én verfrissen. 

Kort samengevat

Je ijskoude drankje en de airco lossen minder op dan je denkt, je lichaam vraagt een andere aanpak. Focus op de 6 lagen, van buiten naar binnen: – je huid afkoelen – je vochtbalans bewaken – lichter eten – je ademhaling ondersteunen – je slaap beschermen – je zenuwstelsel een rustmoment geven.

Wil je deze oliën in huis hebben? De Premium Starter Kit bevat onder andere Peppermint, Lavender, Frankincense, Stress Away, R.C. en Lemon. Naast 6 van de besproken oliën krijg je ook een diffuser. Voor wie vooral problemen met slaap heeft, is de Better Rest Core Starter Kit een goede optie.

Geraadpleegde bronnen: inzichten over hitte, slaap en cognitieve prestaties van Holly Brandenberger (Science of Essentials) en Jade Shutes (The School for Aromatic Studies) vrij verwerkt in eigen woorden.